Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku to gotycko-renesansowa budowla stojąca w miejscu, gdzie ulica Długa spotyka się z Długim Targiem. Przez ponad 500 lat, od połowy XIV wieku aż do 1921 roku, mieściły się tu władze jednego z najbogatszych miast hanzeatyckich. Dziś to główna siedziba Muzeum Gdańska, gdzie można zobaczyć zarówno przepych dawnych sal reprezentacyjnych, jak i wspiąć się na szczyt 80-metrowej wieży z widokiem na całe miasto.
- przepiękne wnętrza z malowidłami
- wspaniała panorama Gdańska z wieży
- bogata historia sięgająca XIV wieku
- unikalna architektura w stylu renesansowym
- możliwość zwiedzania wystaw w różnych częściach budynku
Historia budowli – od średniowiecza po odbudowę
Dokładna data powstania pierwszego ratusza ginie w mrokach historii. Wiadomo, że wcześniejsza budowla padła ofiarą Krzyżaków w 1308 roku. Obecny gmach zaczął powstawać w latach 1379-1382, gdy Gdańsk otrzymał pełne prawo chełmińskie od mistrza krzyżackiego.
Kolejne stulecia to nieustanne rozbudowy i przebudowy. Każdy nowy włodarz chciał zostawić swój ślad w najważniejszym budynku miasta. Przełomowy był rok 1454, kiedy do Gdańska przybył król Kazimierz Jagiellończyk – wtedy ratusz zyskał kolejne sale i bogatsza dekorację. Monarcha potwierdził miejskie przywileje i dodał koronę do herbu miasta.
W 1556 roku wybuchł potężny pożar, który strawił drewniane elementy konstrukcji. Paradoksalnie ta tragedia otworzyła drogę do jeszcze większego przepychu. Miasto było na tyle bogate, że mogło sobie pozwolić na przebudowę w modnym wówczas stylu renesansowym. Pięć lat później, w 1561 roku, na iglicy wieży stanął pozłacany posąg króla Zygmunta II Augusta – symbol potęgi i bogactwa Gdańska.
Architektura ratusza wzorowana jest na „Domu Hanzeatów” w belgijskiej Brugii. Wielokondygnacyjny hełm wieży to tzw. speeltoren – drugi taki przykład na świecie i pierwszy poza Niderlandami.
Co zobaczysz w środku – sale pełne historii
Najważniejsze pomieszczenia znajdują się na pierwszym piętrze. To tutaj mieści się Wielka Sala Rady, zwana też Salą Czerwoną lub Letnią. Jej strop zdobi 25 obrazów namalowanych przez Izaaka van den Blocka – flamandzkiego artystę, który osiadł w Gdańsku pod koniec XVI wieku. Sala ta przez stulecia była miejscem najważniejszych decyzji dotyczących miasta.
Tuż obok znajduje się Wielka Sala Wety, którą po przebudowie w latach 1841-1842 zaczęto nazywać Salą Białą – od koloru sklepienia. W tych wnętrzach przyjmowano polskich królów, w tym Aleksandra I i Zygmunta Starego.
Zwiedzanie prowadzi też przez zadaszony dziedziniec, gdzie organizowane są tymczasowe wystawy. Każdy zakątek wykorzystano jako przestrzeń wystawienniczą – od piwnic po najwyższe kondygnacje.
Wieża ratuszowa i panorama Gdańska
Ośmiopiętrowa wieża to osobna atrakcja. Wspinaczka na szczyt to 80 metrów w górę, ale widok wynagradza wysiłek. Z góry rozciąga się panorama całego Głównego Miasta – kolorowe kamieniczki, Bazylika Mariacka, Motława i port.
Sama wieża to arcydzieło architektury. Hełm zaprojektował Dirk Daniels, budowniczy z niderlandzkiej Zelandii. Zwieńczenie stanowi kopuła z dwiema latarniami i złoconym posągiem na szczycie. Dzwony odlał Johannes Moer, ludwisarz z 's-Hertogenbosch w Północnej Brabancji.
Zniszczenia wojenne i odbudowa
Marzec 1945 roku przyniósł niemal całkowite zniszczenie ratusza. Budynek płonął, runęły stropy, zawaliły się sklepienia. Stan był tak opłakany, że początkowo zdecydowano o całkowitej rozbiórce.
Na szczęście znaleźli się zapaleńcy, którzy postanowili ratować to, co jeszcze można było uratować. Prace konserwatorskie i odbudowa trwały przez ćwierć wieku. Dopiero 2 kwietnia 1970 roku odbudowany ratusz przekazano Muzeum Historii Miasta Gdańska.
Po II wojnie światowej ratusz był w takim stanie, że wydano decyzję o jego całkowitej rozbiórce. Dzięki determinacji konserwatorów udało się go jednak odbudować i przywrócić dawną świetność.
Dla kogo to miejsce
Ratusz przyciąga różne grupy zwiedzających. Miłośnicy historii znajdą tu ślady kilku epok – od gotyku po renesans i barok. Rodziny z dziećmi docenią możliwość wejścia na wieżę, choć trzeba liczyć się ze sporą liczbą schodów.
Osoby interesujące się sztuką mogą spędzić tu sporo czasu, oglądając obrazy, rzeźby i elementy wystroju wnętrz. Architekci i studenci architektury znajdą inspirację w wielokulturowych nawiązaniach – od flamandzkich wzorców po niderlandzki manieryzm.
Nie trzeba być ekspertem, żeby docenić to miejsce. Samo przejście przez reprezentacyjne sale i spojrzenie na Gdańsk z wysokości wieży to wystarczający powód do odwiedzin.
Informacje praktyczne – bilety, godziny, dojazd
Ratusz Głównego Miasta znajduje się w samym sercu Głównego Miasta, na styku ulicy Długiej i Długiego Targu. Dojście od Złotej Bramy to zaledwie kilka minut spaceru jedną z najpiękniejszych ulic Gdańska.
Ceny biletów nie są wygórowane – standardowy bilet normalny kosztuje około 12-15 zł, ulgowy 8-10 zł. Dostępne są też bilety rodzinne i grupowe. Warto sprawdzić aktualne ceny na stronie Muzeum Gdańska przed wizytą.
Godziny otwarcia zależą od sezonu. W sezonie letnim (maj-wrzesień) ratusz jest zwykle otwarty od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-18:00. W sezonie zimowym godziny mogą być krótsze, a w poniedziałki obiekt jest zamknięty. Przed wizytą warto zadzwonić pod numer +48 58 767 91 00 lub sprawdzić informacje na stronie muzeumgdansk.pl.
Czas zwiedzania to około 1-1,5 godziny, choć miłośnicy detali mogą spędzić tu znacznie więcej czasu. Jeśli planujesz wejście na wieżę, dolicz dodatkowe 20-30 minut.
Dojazd jest prosty – do centrum Gdańska można dojechać tramwajem lub autobusem. Najbliższe przystanki to Brama Wyżynna lub Podwale Grodzkie. Z Dworca Głównego to około 15 minut spacerem przez Bramę Wyżynną i ulicę Długą. Dla zmotoryzowanych dostępne są parkingi przy ulicy Wałowej lub w okolicach Starego Miasta, choć w sezonie znalezienie miejsca może być wyzwaniem.
Ratusz jest jednym z oddziałów Muzeum Gdańska. Inne obiekty warte uwagi to Dom Uphagena, Dwór Artusa, Muzeum Bursztynu czy Twierdza Wisłoujście – można kupić bilety łączone na kilka lokalizacji.